Friday, February 8, 2008

Candabirawa: Perang Robot



Candabirawa karya akbar
Mahacendekiawan raksasa
Budaya abad Biorobotika


FUTURE SHOW--Buku pakem pawayangan jaman isukan mulai dipagelarkeun ku ki dalangmaya. Benten tina Future Shock seratan Alvin Toffler, Future Show ngarupakeun karya eksperimentasi rekacipta dialektis tina ilmu sareng ngelmu. Bentuk kamanunggalan dialektis tina rasio sareng rasa: harmoni budaya Kulon sareng Wetan. Memang, ki dalang sanes futurolog, nanging futuris pangambah dimensi en avant vu. --"Nah, ieu gaya citra + catur + carita Ki Harsono Siswocarito dina pagelaran isukan."--Mangga dipalire:

Kelir hideung
Tabir nineung
"Move!"
(Clap!)--"Awas!"
(Dor!)--"Aauukkhh!"
"Hmh, maju!"
"Tembak!"
(Klik!)--"Sial! Kandas!"
Sora sirna
Sepi fana
(Wut! Jleg!)--"Ati-ati! Jagi di payun!"
"Sayagi!"--(Wuz!
Leb!)--"Aman!"
"Laser, Let!"
"Sayagi!"
"Sabot kabel fiber optic
ieu--cepet!"
(Zzsstz!)--"Beres!"
NAKULA: Nah, atos pegat saluran informasi Mabes Bulupitu sareng Lab Biorobotika di Mandraka. Hayu urang tewak Jendral Salya!"

SADEWA: Antosan, Kapten Nakula--kumaha sareng intelsat Astina?

NAKULA: Beu, naha anjeun poho, Letkol Sadewa? Pangkalan militer angkasa luar sareng pakakas star-war Astina atos amburadul sawaktos Marsekal Gatotkaca ngemban tugas panglima perang bentang.

SADEWA: O muhun, sae atuh. C'mon!

Dua perwira utama ti Divisi Bumiretawu sareng Divisi Sawojajar eta ngolepat-kebat miyang ka Mandraka demi tugas milari konci rahasia Biorobotika. Tanpa ngawasa konci rahasia eta pamohalan Amarta tiasa naklukeun Brigade Biorobotika Candabirawa anu dikomandoan Panglima Jendral Salya.

Salya taparekayasa
Di Lab Biorobotika


MANDRAKA.--Jendral Salya gentur tapa nyampurnakeun eksperimen biorobotika anu pang enggalnya. Biorobot Panumpes Pamungkas! Warisan budaya biorobotika ti Prof Dr Bagaspati eta estu luarbiasa. Artificial intelligence, konci kasuksesan robotika, kiwari parantos dilengkapan ku artificial intuition konci kasuksesan biorobotika. Prof Dr Bagaspati parantos ngawariskeun dadasar deformasi silico-logicus janten biosilico-logicus. Eta tea Biorobotika Candabirawa. Nineung sareng keueung! Sareng ku Jendral Salya, Brigade Biorobotika Candabirawa sayagi dikirim ka naraka Kurusetra.

saparantosna riset paripurna, Jendral Salya gura-giru ngontak Mabes Bulupitu. mantenna kaget-roket lantaran sadaya saluran informasi rusak. Kasurung ku ambek beureum-geuneuk tanaga midek mantenna ngabanting videophone. Lajeng buru-buru mantenna mandap tina eta gedong panyakar langit Lab Biorobotika. Pas nincak lantai handap, mantenna disergap ku Kapten Nakula sareng Letkol Sadewa.

SADEWA: Ulah motah! Urang rampungkeun masalah perang!

SALYA: Soal perang? Ieu lain tempatna! Perang urusan medan tempur, lain laborat!

NAKULA: Bener, Jendral, tapi Lab Biorobotika ieu geus jadi sumber malpraktek iptek anu pang bahayana pikeun peradaban manusa jaman isukan. Kurusetra geus teu jadi arena uji-aji pikeun bebener jeung kaadilan, tapi ajang panumpesan manusa. Biorobotika migawe manusia jadi budak jeung bidak mangsa ciptaanna. Tibatan tumpur-ludes dipodaran ku ciptaan, leuwih hade paeh demi Tuhan!

SALYA: Hmh, terus naon kahayang andika?

SADEWA: Tingali destruction-button ieu!

NAKULA: Nah, milih mati sampyuh, atawa serahkeun konci formula rahasia Biorobotika Candabirawa?

SALYA: Licik-pidik sia keparat! Sia nyangka bisa nandingan kasaktian aing? Hua-ha-ha-ha… tah cokot! Nah, sampe kapanggih di Kurusetra!

Saparantosna mibanda eta konci rahasia Biorobotika Candabirawa, Kapten Nakula sareng Letkol Sadewa sakolepat leungit tanpa lebih ilang tanpa karana dinu poek-mongkleng. Jendral Salya molotot sareng kekerot. Kangge meper nafsuna, mantenna kebat lebet ka bar. Sareng teu lami mantenna parantos lemes-ambles dina ranjang Setyawati, kaulinan bom.

Dina pepende awewe
Kabeh wae oge bahe!
--XXX--
"Euleuh?"
"Oh!"

Wanci janari Setyawati ngagolepak numpak enak, Jendral Salya nyimpen sci-fi doll di sisi carogena, anu tiasa sasauran, "O Dear, let me go to a biorobotic sci-fi war!" Rengse motong rasukan wengi mantenna buru-buru salin busana perang lajeng kebat miyang ka Bulupitu.

Beda peristiwa
Tunggal carita
--F = N2C

LAB BIOART, AMARTA.--Pandawa tiasa midamel deformasi konci rahasia Biorobotika Candabirawa di Lab Bioart, tina deformasi artificial intuition mahluk biosilico-logicus eta ngawujud tilu formasi anyar: biosilico-estheticus, biosilico-ethicus, sareng biosilico-mysticus. Tina tilu formasi eta kacipta biorobot Arsoid, Ethicoid, sareng Deusoid: bangsa biorobot anu mibanda rasio sareng rasa. Estu luarbiasa! Lab Bioart tiasa midamel biorobot jenius anu peka kana bebener, kaendahan, kasaean, sareng kamukzizatan. Deusoid kebat dibantun ku Jendral Darmakesuma pakar tapa-rekacipta di Lab Bioart eta. Mahluk biosilico-deus eta sayagi janten panyalamet umat dina ajang-perang The Last World War Baratayuda.

DARMAKESUMA: Nah, rupina Deusoid anu sanggemnandingan Candabirawa. Kumaha kaayaan Kurusetra?

KRESNA: Gawat, Jendral! Unggal jalmi nyarios, "Brigade Biorobotika Candabirawa amuk-amukan tambah cacahna!" Kitu sanes, Jendral Bima?

BIMA: Bener, Jendral! Amarta kapaksa mundur-tempur sabab sagala sanjata teu aya anu mampu ngalebur-ancur Biorobotika Candabirawa. Kadigdayaan eta mahluk biosilico-logicus nyata-nyata laknat keparat! Jahanam serem-kejem!

DARMAKESUMA: Teras strategi naon anu pas dipigawe kangge kasalametan umat?

KRESNA: Simpen sadaya sanjata! Lajeng gunakeun pakean anti-biorobotika.
"Tepat! Senjata = bencana! Naon hartosna? tingali--bumi bencah, ozon bareulah, malapataka jagat pating kolepat!"
Nature + Culture - Nurture = No Future
"O Brahmadharmavisnu!"
"Future is the triad of nature-culture-nurture!"
DARMAKESUMA: Sae, back to nurture. Urang musnah-punahkeun Biorobotika Candabirawa. Hayu ka Kurusetra!
"Sayagi! Sayagi! Sayagi!"

Perang Biorobotika
Ilang Bangsa Manusa

KURUSETRA.--Sci-fi war!
"Dur, Cit, Karta--tingali HDTV: Biorobotika Candabirawa anu perang, pan urang mah tinggal ongkang-ongkang. Kurawa jelas menang!"
HDTV: (Katingal--raksasa-raksasa otak-komputer, panon-parabola, cepil-radar, buuk-laser, huntu-misil, panangan-rudal, ramo-nuklir, awak-amunisi, paru-paru-mesiu, samparan-panser--motah-polah mekanis-programis-katastropis!)
"Surrealisme kontemporer!"
"Superrealisme!"

(Linggih Jendral Salya + pamencet + inuman--layar detector--tombol-tombol teleinstructor--peta panumpesan Kurusetra--sinyal--0987654321--)
Faulkner: "When will I be blown up?"
"As it's so!"

(Jendral Salya ngadadak-ngoceak, "Deusoid?!"--Supersensory + artificial intuition detector: F = N2C--Biorobotika Candabirawa 1/1 raib-ajaib!)
"Adidaya tanpa sanjata!"
SALYA: Hmh, keparat! Saha andika?

DEUSOID: Kaula Deusoid.

SALYA: O, my God! Andika Batara Dharma?
Bacon: "Idols of the Mind!"
DEUSOID: O, Salya--pesekan heula Idols of the Sign, udaran Idols of the Soul. Kakara andika nyaho saha kaula!

SALYA: Ilmu Kalimasada!

(Darmakesuma dongkap--Candabirawa ilang--Darmakesuma menang!)

Manusa tuan keur ciptaan
Sanes budak atawa korban
Sanes Tuhan atawa setan!
"Biorobotika lebur!"
"Salya gugur!"
"Hidup Darmakesuma!"

Kelir bodas
Tabir waas

:--"Nah, eta rupina kilas-pentas tea. Aya sareng Teuaya sami utama. Harepan ki dalangmaya kana hampurana--wilujeng patepang deui dina lakonet sanesna!"


Ki Harsono Siswocarito
Semarang, 7 Pebruari 2008

Monday, January 21, 2008

Kembang Kampus Sokalima




Melati asri ti mimiti janari
Mawar mekar suminar liar
Kembang ros kembang soka
Kadia salendang bawana!

UNIVERSITS NEGERI SOKALIMA.—Beat drum ngiringan megah-lengkah kembang kampus Sokalima. Mojang lenjang herang-mencrang ciri estri jaman kiwari! Inceran saban lalaki. Leuwih-leuwih lalaki anu gaduh julukan kumbang kampus siga Arjuna, pinasti julalatan jadina. Namina cukup ngetop—Srikandi. Soal kageulisanna, tingali dina “Catetan Si Kumbang Kampus,” Arjuna ngagambakeunana kieu—

“Kandy estu awewe super trendy: biwirna manis siga iklan lipstick; panonna eksotik siga iklan eyeshadow; buukna aksi siga iklan styling foam; seungitna khas siga iklan parfum; rasukanna trendy siga iklan mode; bodyna sexy siga iklan bikini; gayana saluwes L’poseur; otakna ngaleuwihan komputer; sikapna praktis-emansipatoris; hobina ngeceng ‘n mejeng; cita-citana keren ‘n beken; idolana artist-oriented; musikna ngerock; cintana paten ‘n kapercanten; semboyanna—maca, cita, sareng karya!”

Juilah! Arjuna estu jenius! Jitu pisan anjeunna ngagambarkeun citra eta awewe super kontemporer. Benten tina gaya seniman orthodox! Tingali wae gayana: naon eta lambene gula satemplik, halisna ngajeler paeh, lan sajabana? Komo deui seniman anu sok abstrak—sadaya kaendahan bubar-ambyar teu karuhan. Keun bae—suka-suka. Dangukeun wae semboyan klisena, “Bentuk-bentuk kasenian magelarkeun hukum-hukumna sorangan, sanes alesan-alesan anu ngajurung urang dina hirup sapopoena.” Eta cek Viktor Sjiklovski. Arjuna teu saluyu pisan. Keur anjeuna, “Seni nya eta deformasi!” Sae oge!

Srikandi lumampah sapertos dina luhur catwalk. Sikapna nantang model Jane d’Arc. Kacamata mejeng ngahias buuk new wave-na. Binar-suminar panonna nyambar-liar sapertos blitz. Kasumpinganana midamel Dr Kumbayana geuwat-kebat luncat ti kantorna lewat jandela. Astaga--nekad oge eta doktor. Hoyongna nguber Srikandi. Kantenan anjeuna teh naksir-tajir pisan ka kembang kampusna. Pantes! Sanaos anjeuna parantos gaduh putra saumuran Srikandi, Dr Kumbayana tetep wae prex-cuek. Kaburu keuna puber kasajuta, go ahead lah!

Sagedengeun ti eta, Wilutama, partner kumpul-kuda Dr Kumbayana, teu tangtos kamarna. Sawaktos Aswatama masih saalit piit, Wilutama kabur gara-gara teu ngalakon dipasihan artos kangge balanja. Da gaji eta doktor teh mines terus. Ngobyek ngan tiasa 4 SKS, bade korupsi teu tiasa. Anjeunna sanes birokrat! Tur … sst--emut Waskat! Nah eta--modar sia!

Tibatan pusing sakuriling-bungking, mending milarian hiburan murahan. Dr Kumbayana nyaketan kembang kampusna. Kurawa ce-es ribut suat-siut. Burisrawa anu jago gombal kontan obral cinta, ngahaja ngagoda dosenna.

BURISRAWA: Hellaouw, Kandy--Madonna kampus kuring. Keur naon daek diemproceh ku duda kolot-peot kitu? Mending indehoy jeung kuring, yuk? Pinasti syuuurrr-syeeerrr lah!

Srikandi ngadelek tapi tetep geulis-sinematis. Dr Kumbayana molotot keuna tembak mahasiswana anu kurang-ajar tea.

DURSASANA (seuri nyakakak). Huahahaha... anjeunna mah leuwih klop sreng ogut. Yeuh--mahasiswa Pamarentahan--calon bupati Banjarjumut!

DURMAGATI: Mending zareng abdi, calon inzinyur zepezaliz real-eztate maza-depan! Neng Zri teu perelu jadi korban cinta model rumah zuzun. Bebenean di real-eztate--pan canggih?

Masabodo teuing ka eta ocehan setan! Srikandi buru-buru miang ka perpustakaan. Ditinggal ngeblas siga kitu, Dr Kumbayana keuheul-sebel jadina. Demi ngalampiaskeun sial-sebelna, anjeunna kukulutus ka para mahasiswana.

KUMBAYANA: Maraneh teh teu boga pisan etika, nya? Naha maraneh kabeh hayang dijieun hanteu lulus dina eta ujian ku aing? Aing arek mere ka maraneh kabeh biji E! Verdoooven!

DURMAGATI: Aziiik!

BURISRAWA: Youw ngancam, Dok? Youw kenow saha kuring? Putra pangagung! Ulah macem-macem lamun youw teu hayang dipecat! Youw andesten, Dok?

Dr Kumbayana saukur tiasa gegedeg sirah. Teras anjeunna bablas siga Cakil kalah perang.

PERPUSTAKAAN.--Di ruang baca perpustakaan, Arjuna katempo asyik maca novel seratan Yudhistira, Arjuna Milari Cinta. Anjeuna teu sakedik oge malire sumpingna Srikandi. Kitu oge sawaktos Kurawa ce-es liar-brutal ngabebek kembang kampus dugi ka sela-sela lomari buku. Ruang baca robih jadi ruang cuci-mata. Lantaran risi Arjuna geuwat luncat-pantat, cabut hanteu itu-ieu.

SRIKANDI: Hai, Jun! Antosan!

Arjuna ngalieuk. Diteuteup eta kembang kampus ngangge sorot panon anu satiis es-batu. Kaku-beku! Saukur basa-basi anjeunna tumaros.

ARJUNA: Aya naon?

SRIKANDI: Teu nanaon--anjeun bade ka mana si?

ARJUNA: Milari privacy.

Tanpa ngantosan reaksi, Arjuna ngayun-lengkah. Bengong-bingung Srikandi jadina. Banowati anu nuju ngagosip lekoh-alewoh sareng rencangna, seuri nyakakak jadina.

BANOWATI: Eh, tingali tuh--kembang kampus urang keuna batuna. Muas sia! Ulah ngarep-ngarep Aa Jun bade ngagubris nya. Rumaosna anjeunna leuwih geulis ti abdi. Yeuh--peragawati!

Dursilawati nyengir jiga kelede ningali Banowati ngalenggak-lenggokkeun awakna anu simon (super seksi tur montok) tea.

DURSILAWATI: Tapi maneh kalah cadas, Ban.

BANOWATI: Naon ari kalah cadas teh?

DURSILAWATI: Kalah cantik jeung cerdas!

BANOWATI: Kajeun! Nu mahapenting menang sexy. Abdi jamin bakal sukses dina saingan. Otak mah teu penting! Nah--naon si hebatna Srikandi anu memang cantik jeung cerdas eta? Sareng deui approach abdi ka Aa Arjuna eta atos ti mimiti TK. Pasti Srikandi kalah beurat!

SURTIKANTI (imut-kalem): Hanjakal abdi atos tunangan sareng Aa Awangga. Upami acan mah, abdi oge bade ngiring raramean saingan sareng ente. Naon si hesena mentel Arjuna?

DURSILAWATI: Pegatkeun wae tunangan anjeun, Kanti. Keur dijadikeun kabogoh kuring.

SURTIKANTI: Enakna!

Bom-seuri ngagaur di tengah maranehna. Di kajauhan Srikandi masih nangtung kaku-beku ningali Arjuna anu leungit ditilep juru kampus. Anjeuna lugay tina ngahuleng-jentulna sawaktos Aswatama nyodorkeun serat anu sampulna biru laut. Anjeuna sempat ngecapkeun nuhun, teras bablas.

Mega tambaga di langit
Kulon ngajurung poek
Sandekala lengket dipepende
Peuting anu tiis tingtrim!

PANCALA.--Srikandi nutup panto kamarna. Lalaunan anjeunna muka sampul serat ti Aswatama. Geuningan eta serat teh tulisan Dr Kumbayana. Wah--bapa dicomblangan anak ni yee!--pikir Srikandi. Isina gombal! Rampung maos eta serat gombal teh dipiceun ka luar.

Di luar, Gandamana--ajudan Jendral Drupada, ramana Srikandi--kapeupeuh remesan serat gombal eta tepat ngembat jidatna. Serat dicandak sareng dibaca ku mantenna bari lumampah:--

Dear Srikandi,

Anjeun geulis leuwih ti Juliet
Cinta abdi ka Anjeun leuwih ti Romeo!
Aksesori anu tinaretes dina dada Anjeun
Migawe hate abdi timburuan siga Othelo
Ka Desdemona!

Mit der Liebe
Dr Kumbayana

Gandamana kaget-monyet. Bari cicing mantenna teh neundeun kadeudeuh ka putri atasanna. Timburuanna ngadadak ngagolak nyaingan kawah Candradimuka. Sakolebat kilat mantenna luncat kana jeep plat hejona. Teras bablas kabawa gas! Ningali solah-polah eta ajudan, panjaga piket molongo siga kebo bodo.

Peuting serem-kejem
Nyaingan jahanam
Jalan poekmongkleng


Jeep plat hejo eta ngabelesat dahsyat. Ngadadak jerit rem meulah langit. Kendaraan-kendaraan anu ngahindar tina benturan sareng jeep anu nuju kasetanan eta, aya anu tiguling ka jurang, nyuruduk kutis jalanan, ngalabrak-nabrak padagang kaki lima, sareng … ah, macam-macamlah. Gandamana teu malire! Ti jero eta jeep kadangu soanten:--

"I don't care anymore! Cinta leuwih penting tina bahaya, leuwih utama tina etika! Kumbayana jahanam--dipodaran ku aing!"
SOKALIMA.--Estu sarwa rusuh teu puguh, Gandamana banting stir. Jeep ngaliuk siga jurutari ballet. Di payuneun bumina Dr Kumbayana, jeep eureun. Gandamana luncat turun. Jangkah-lengkahna mantap, gagah-megah ala Commando. Tampangna leuwih sadis-bengis tibatan teroris!

GANDAMANA: Kumbayana--kaluar sia!

Goakanana ngagaur ngabentur bisu. Nanging di jero imah kadangu aya tuur saling bentur, gemeter margi kacida sieuna. Gandamana najong panto dugi jebol-ambrol.

Dr Kumbayana nyamuni di kolong ranjang; teu eureun-eureun anjeunna adu-tuur! Jangkah-gagah sapatu radial sky-high nyaketan. Ranjang milu ngaderegdeg teu katahan. Sapatu radial eta beki caket. Moncong bedil model Rambo nyolonong pas kana cocopong irung Dr Kumbayana.

GANDAMANA: Milih hulu sia dhedhel-duel, atawa nyerah?

KUMBAYANA: Modar aing! Enya-enya… a-abdi b-bade k-kaluar! T-tapi u-lah d-ditembak, Agan.

Nanging Dr Kumbayana teu tiasa lugay tina panyamunianana. Mani kasar sareng kurang-ajar pisan Gandamana nyeret mantenna.

KUMBAYANA: A-abdi u-ulah d-ditembak, Agan. Mangga Agan candak eta TV, video, atawa eta gaji abdi masih utuh….

GANDAMANA: Cicing!!! Aing lain rampok! Hayu milu jeung aing!

KUMBAYANA: Agan bade yandra abdi? Percuma, Gan. Abdi teh jalmi teu penting, sanes politisi, sanes pangagung. Saukur pagawe, Gan.

GANDAMANA: Sia geus lancang-pena. Sia kudu narima hukuman beurat lantaran geus kumawaningagoda putri sang jendral!

KUMBAYANA: Ngahukum? Tapi man serat tugasna, Gan?

GANDAMANA: Teu perlu tugas-tugasan!
KUMBAYANA: Tapi, Agan--dupi nagara urang teh nagara hukum. Sanaos abdi salah, abdi mohon Agan kersa ngangge prosedur anu berlaku.

GANDAMANA: Prex! Dunya satria ala wayang ngan kenal teunggeul-teunggeulan, jotos-jotosan, jeung adu kanuragan. Aing hanyang ngabuktikeun naha si Kumbayana ieu bener-bener sakti mandraguna ora tedas tapak paluning pande--eh, sorry--eta kuno! Maksadna, tapak-cetak teknologi nuklir, rudal jeung sajabana!

KUMBAYANA: Wah, Agan--ampun dah! Abdi saukur intelektual-brahmana, Gan.

GANDAMANA: Naon maksadna, Dok?

Dr Kumbayana imut demi ningali Gandamana luntur-lulur sadis-bengisna. Kasempatan eta teu disia-siakeun.

KUMBAYANA: Nah! Agan hoyong terang naon hartosna intelektual-brahmana? Goed! Eta teh manusa anu gaduh batok sirahna pinuh ku dalil-dalil iptek sareng falsafah sedengkeun batinna pinuh ku jopa-japu!

Gandamana suntrutkerut jidatna. Bedil Rambo-na diturunkeun. Dr Kumbayana teu ginggilapeun deui. Mantenna ngaraos polemologina sukses. Beungeut sadis-bengis ngadadak luntur sepertos gombal murahan.

GANDAMANA: Naon eta jopa-japu teh? Sajenis mantra nya, Dok?

KUMBAYANA: O, sanes! Eh, enya oge. Nah--eta! Nanging mantra benten tina doa-doa. Uninga, Gan?

GANDAMANA: O?

KUMBAYANA: Malah upami Agan kersa uninga--aya mantra modern anu tiasa midamel jalmi janten naon anu dikersakeun. Leres, Gan.

GANDAMANA: Naon eta teh, Dok?

Dr Kumbayana sajurus ngemutan mantra modern anu diapalna. Ngangge gaya bujangga mantenna maos eta mantra:--

Papaliko arukabazuku kodega suzukalibu tutuk liba dekodega zamzam lagotokoco
Busyet! Eta mah tina "Husspuss" damelan Sutardji Calzoum Bachri. Dasar-dasar! Gandamana rumaos dibobodo katotoloyo. Lantaran teu kiat nahan sewot campur kekerot, jab sahebat Tyson telak nabrak irung Dr Kumbayana. Sareng tajongan Tae Kwon Do Gandamana cekap pikeun midamel remuk panangan kenca sasaranna. Doktor sial-dangkal eta ambruk.

Bumi goncang langit goncang!
Tinggal poek dina kiceup!

RUMAH SAKIT.--Sokalima gempar! Dr Kumbayana ancur-babak-belur. Aswatama teu daya teu upaya. Anjeunna teu terang saha anu ngarogahala ramana. Peuting eta saparantosna nganjang ka Dursilawati, anjeuna nyampakan bumina barantakan sareng bokapna tilelep dina jero got persis cucurut. Anjeunna ngira parantos aya kajadian parampokan rajapati. Nanging teu aya barang anu leungit kacuali kancing baju bokapna anu rontok katawuran. Hasil panalungtikan detektif partikelir positif sanes motif parampokan, nanging panganiayaan.

Di ruang tunggu rumah sakit, Aswatama bingung ngahurun balung. Sawaktos hiji dokter kaluar ti ICU, anjeunna nyaketan.

ASWATAMA: Kumaha, Dok?

DOKTER: Emm--sae. Gegar otakna tiasa dicageurkeun, nanging cacad teu tiasa disinglar. Utamina, waos, pangambung, sareng panangan kenca Dr Kumbayana teu tiasa pulih kajati sempurna sapertos sedia kala.

Aswatama ngagereges lemes. Anjeunna rubuh-runtuh nubruk korsi lipat anu sukuna x. panonna redup lir lampu kurang setrum. Dokter eta saukur tiasa imut cuka. Haseum-asem! Tina kaca, langit katempo pucet siga kain kafan. Tatahan wajah pasrah lemah kabalut luka parah. Dr Kumbayana ngabujur di ditu. Dina sela-sela peurih-balilihna sasakali kadangu ngalinduran, "papaliko… bazuku… suzu… ibu…"

Lemes-ngenes Aswatama jadina. Diteutteupna saratus botol infus giliran ngalawan mampus. Dina kesedih waktos karaos laun pisan.***


Waos janari sepi
Tanpa kocap tanpa
Taros tanpa wartos!

Aswatama narik nafas bedas! Anjeunna muka catetan dintenanna: Minggu, Senin, Selasa… Minggu, Minggu, Minggu--sareng duka atos sabaraha Minggu kaliwat, Dr Kumbayana teu acan cageur. Laun tapi pasti, Aswatama nyoretkeun pulpenna:--

Tinggal tanggal anu robih; tapi dinten teu ganti-ganti. Bokap abdi masih kuyu. Perkarana beku. De polis ken du nating! Meureun ngahaja dikulkaskeun. Bebene abdi, si gembrot Dursilawati, oge sialan. Caket kamar mayat, manehna masih menta di-68. Cek manehna, "Cinta teu kenal sangsara!" Aje gileee! 68 deui sareng deui-deui 68. Gila-gelina teka-teki! Manehna memang seneng anu hot-hot: martabak panas, atawa kue Bandung haneut. Rakusna juilah! Abdi kakara sapotong, manehna geus seep tujuh. Cocoklah sareng huntuna anu radial jiga ban traktor! Dasar ondel-ondel Betawi! Cuweklah….

Kadangu lengkah gagah nyaketan. Aswatama nutup bukuna. Tina waos corridor muncul Arjuna.

ARJUNA: G'morrow, Tom! Pak Doktor atos cageur?

ASWATAMA: G'monin, Fren--nya kitulah!

ARJUNA: Panalungtikan polisi kumaha hasilna?

ASWATAMA: Nihil!

ARJUNA: Sure?--may and may not be. Abdi nuju nyobi nyukcruk masalahna. Kajahatan teu bisa minggat kajaba ka neraka.

ASWATAMA: Yes, Fren--smes it! Yu'll be ol rait.

Arjuna maklum-mafhum kana dialek Inggris mbeling Aswatama. Saparantos ngalongok Dr Kumbayana, Arjuna cabut-suku.

ARJUNA: G'bye, Tom!

ASWATAMA: G'bay, Fren!

Waos corridor neureuy Arjuna buleud-buleud. Lenyap-ngeclap!

Singkat wartos
Ngudag peristiwa
Tandana Kurawa
Pada unjuk-rasa!

ASTINA.--Letjen Sakuni, Kapoltabes Astina, nuju mimpin briefing. Letkol Kartamarma calik bari milintir kumisna anu sakaku ruji bui. Mayor Citraksi angguk-anggukan sirahna sanes ngartos kana intruksi pamingpin, nanging lantaran ngantuk. Kopral Citrayuda sare dugi dahdiran.

SAKUNI: Hasil panalungtikan anu motifna politik geus positif yen anu nganiaya Dr Kumbayana teh Bima! Sabab jalma anu boga ramo jiga cau ambon sasisir mah ngan si Bima wungkul. Teu ragu deui--tewak si Bima bangsat eta. Laksanakeun!

KARTAMARMA: Sayagi!

Saparantos hormat ka pamingpin, Letkol Kartamarma ganti nyiku anak-buahna. Leletak ka luhur sisiku ka handap teh parantos ngakar dina tradisi! Budaya mines anu teu tiasa disinglar. Borok samodel kitu mah ulah diperban--amputasi wae amih nyaho.

KARTAMARMA: Yor-Mayor--hudang sia! Molor wae. Hudang, Yor!

Mayor Citraksi malah kontes kerek sareng Kopral Citrayuda. Letkol Kartamarma teu seepeun cara kangge ngagugah anak-buahna.

KARTAMARMA: Mayor, kuring meunang bonus yeuh!

CITRAKSI: Mana-mana? Bagi hasil atuh, Overste!

CITRAYUDA: Fifty-fifty wae atuh, Ov, sareng anak-buah.

Letkol Kartamarma miringis sinis. Nah sia! Upami parantos kitu mah, anak-buah daek teu daek kudu disiplin. Marantenna teu tiasa midamel anu sanes kajabi jengkar mancen tugas.

TAMAN.--Lantaran Bima sanes buronan, gampil pisan ditepanganana. Di hiji taman, anjeunna nuju asyik bebenean sareng kabogohna--Nagagini. Letkol Kartamarma buru-buru ngatur strategi pikeun newak Bima.

KARTAMARMA: Kasempatan! Bima keur bebenean jeung banci. Awas ulah sampe lolos! Maneh nyaho cara pangcanggihna pikeun nyiduk Bima, Mayor?

CITRAKSI: Gampang! Tembak di tempat wae, model petrus tea.

KARTAMARMA: Hush--ngaco! Eta mah cara nu ahir. Emut--urang teh kudu ngajaga citra de polis.

CITRAYUDA: Abdi usul. Saena mah ngangge mantra panyirepan amih Bima kapineuhan teras tinggal digusur. Pan beres?

KARTAMARMA: Maneh bisa ngrapalna, Pral?

CITRAYUDA: Atuh puguh we. Saha heula, abdi!

CITRAKSI: Alaaa--bibisaanan sia mah. Coba sok uing hayang nyaho.

Kopral Citrayuda sidakep nangkeup dada. Panonna peureum. Waosna komat-kamit ngarapal lafal mantra panyirepan:--

Rep sirep si megandana,
Wong sarewu pada tumut,
Salaksa wong serah nyawa.
Reaksina teu acan katempo. Bima sareng kabogohna malah tambah mesra. Mayor Citraksi mulai calangap lir buhaya heuay; tapi anjenna mah memang gaduh panyawat lethargy. Letkol Kartamarma bengong-monyong. Suasana malah nambah gairah Bima. Komo deui doi'na teu sungkan-sungkan nyungsepkeun sirahna dina dada Bima.

KARTAMARMA: Cilaka dua-belas, Pral! Urang tewak waelah!

CITRAYUDA: Antosan sakedap. Tingali tuh Bima mulai nunduk. Doi'na atos sare dipepende.

KARTAMARMA: Busyet--emang eta jalma keur in action. Lain molor, Pral. Goblog sia mah!

Tanpa disangka, Bima mantingkeun botol minuman sareng tepat ngembat jidat Letkol Kartamarma. Teu ampun deui, anjeunna kontan pingsan. Awakna rubuh mirip gedebog ditebas pedang. Panon beureum-ngantuk Mayor Citraksi molotot jiga traffic light. Beureum-koneng-hejo!

CITRAKSI: Tewak, Pral!

Bima kaget-copet disentak-bentak Kopral Citrayuda. Nagagini ngaderegdeg kamigilan. Bima lugay. Diteuteupna beungeut Mayor Citraksi sareng Kopral Citrayuda anu jiga cow boy kampung tea. Bima nyangka marantenna eta barandalan anu sok jagoan nuju milari story. Ngangge sikap jantan ala pendekar, Bima jumangkah siap tempur.

CITRAKSI: Nyerah waelah, Jang!

Panangnan mucuk pestol nyolonong kana irung Bima. Sakolebat kilat anjeuna nyambar eta pestol, sareng tinjuna nabrak telak beungeut bewos-jembros si Mayor. Ningali pimpinanna di-KO dina menit mimiti, Kopral Citrayuda nyandak pestolna. Tanpa sempat ditodongkeun, hiji teunggeulan anu bobotna 3 kintal ngabentur beuteung-bucittreukna. Teu ampun deui kopral-sial eta ngagubrag di luar taman, teras ragrag kana jero got butek. Tongtonan gratis tuh--cek jalmi anu liwat.

Bima ngaresikan leungeun bajuna. Nagagini anu ti tadi kaku-beku di pojok taman, buru-buru nubruk doi'na. Bima ngarangkul kabogohna.

NAGAGINI: Aa teu kumaha-maha, kitu? Sieun abdi tadi--tapi, asyik oge. Gaya Aa jiga Mr T bintang The A Team tea!

Bima mesem-kalem. Kadua sejoli eta "cup-mmmh-cup-mmmh", teras bablas.

Siang anu panas
Tumaros poe naas

MARKAS.--Letjen Sakuni ngadampratan anak-buahna.

SAKUNI: Bodo! Mancen tugas siga kitu wae teu becus!

KARTAMARMA: Soalna teu mempan mantra.

SAKUNI: Mantra? Nanaonan si? Tolol sia mah! Pake otaklah. Ditembak-bius oge--beres!

CITRAKSI: Bener oge, nya? Ku obat-bius, dijamin lemes-ambles tah si Bima. Let's go, Pral!

"Biang Kaniaya Dr Kumbayana Katewak!"

SOKALIMA.--Arjuna olohok maos wartos Suara Astina. Bima buru-buru diajukeun ka pangadilan. Arjuna ndoyong jadina--naha malah Bima, lanceukna, anu ditewak sareng didakwa nganiaya Dr Kumbayana? Jelas fitnah!--pikir Arjuna. Talungtikanana sorangan nembe saparo jalan: serat gombal-kumal tulisan Dr Kumbayana, parantos katemu ku Arjuna dina wadah runtah. Serat eta aya patalina sareng kembang kampus Sokalima--Srikandi. Di emper kampus, Arjuna dihadang Banowati.

BANOWATI: Jun, anteur abdi shopping nya?

ARJUNA: Wah--sorry lah, Ban. Andi nuju sibuk yeuh.

BANOWATI: Sakedaaap wae, naha atuh, Jun?

ARJUNA: Teu tiasa, Ban. Aya urusan penting!

Banowati suntrut-camberut, gagal ngagaet Arjuna kangge diajak jalan-jalan. Padahal anjeunna parantos taruhan sareng Surtikanti oge Dursilawati. Arjuna teu ngagubris muka-kuciwa eta. Serat gombal-kumal ngajak anjeunna tumuju ka bumina Srikandi.

PANCALA.--Saparantos ngisi buku-tamu anu disodorkeun si beungeut sadis-bengis Gandamana, Arjuna nembe tiasa tumuju ka ruang tamu. Srikandi muncul bari imut ngagelenyu manis sapertos iklan lipstick. Awakna katempo padat-sehat kabalut calana jeans ketat sareng T-shirt ngepas. Arjuna anu apal kana Katuranggan Perawan, kontan ngalebetkeunana kana tipe wanoja Gedang Kencana sareng rada Mitra Dharma!

SRIKANDI: Come in, Jun. Ahirna anjeun dugi ka dieu.

ARJUNA: Danke! Abdi perlu bantuan, Kandy.

SRIKANDI: O-ya? Naon atuh?

ARJUNA: Anjeun kenal serat ieu?

Ningali serat gombal tulisan Dr Kumbayana aya dina panangan Arjuna, Srikandi kaget-monyet. Arjuna mesem-kalem.

SRIKANDI: Serat eta kapungkur dipiceun ku abdi. Naha nyasar ka anjeun, Jun?

ARJUNA: Abdi nemu tina wadah runtah Dr Kumbayana. Anjeun anu mulangkeun?

SRIKANDI: Ah, henteu! Memangna kunaon si, Jun?

ARJUNA: Serat ieu aya patalina sareng panganiayaan Dr Kumbayana. Sareng deui, Bima parantos janten korban salah tewak. Pamohalan mantenna tega ngepruk-remuk dosenna.

SRIKANDI: Teras anjeun nuduh abdi, Jun?

ARJUNA: Sanes kitu, Kandy. Meureun aya jalmi anu timburuan teras ngarogahala anu nulis serat ieu. Anjeun parantos gaduh kabogoh, Kandy?

SRIKANDY: Em… teu acan, Jun. Papa ngelarang bebenean. Cek papa, "Cita-cita heula, nembe cinta!" Sareng deui, pangawalan Mang Ganda ketat pisan.

Kasempatan!--pikir Arjuna. Lengket diteuteup ku anjeunna. Dasar panon lalaki! Srikandi rumaos isin. Rona beureum dina pipina malah ngajumlah kageulisanana. Anjeunna nyabut teuteupanana tina gigir sofa. Teras anjeunna ngwantunkeun diri ngalirik cowok super-kece di beulah katuhu payuneunana. Nnging barantakan! Sorot socana tabrakan. Saoles imut Richard Gere kalukis-manis dina biwir Arjuna. Spontan-kontan jantung Srikandi daligdug nyaingan beat-drums Phil Collins.

ARJUNA: Abdi permios heula--see you later, Kandy.

SRIKANDI: Kok cepetan, sih? Bade ka mana, Jun?

ARJUNA: Maklum--detektif amatir! Yoo, Kandy.

SRIKANDI: Yoo-bye!

Nembe wae Arjuna ngalengkah ka luar pager, kadangu soanten beurat manggil. Anjeunna ngalieuk. Gandamana stand-by caket jeep plat hejona. Beungeut sadis-terorisna teu kenal kompromi.

GANDAMANA: Ulah coba-coba ngagoda putri Sang Jendral, lamun teu hayang sanasib siga Dr Kumbayana. Deuleu yeuh--Leungeun katuhu aing rumah sakit, leungeun kede aing naraka!

ARJUNA: O, ieu geuningan--anu nganiaya Dr Kumbayana teh?

GANDAMANA: Heu-euh--erek naon sia?

ARJUNA: Jantan oge rupina! Atawa mentang-mentang Ajudan? Prex! Kaadilan leuwih penting tina jabatan.

GANDAMANA: Ulah sok pahlawan, Jang! Jadi pangecut waelah amih salamet.

ARJUNA: Prex ah! Jalmi model kieu mah pantesna jadi eusi bui. Go to jail, Mang!

Ngadadak Gandamana luncat, tinjuna siap ngabentur sirah Arjuna. Nanging moleset! Si juru-kepruk panasaran, ambekna kawalagar nyaingan kilang minyak Iran anu dibom Irak. Pertempuran teu kasinglar. Segi fisik, Arjuna kalah gede; nanging segi taktik, anjeunna menang pinter. Teu aneh upami Gandamana kawalahan, teras nyabut peso commando-na. Kasurung ku buas-ganas eta peso nilup ngarah dada Arjuna. Sakolebat kilat disamber ku Arjuna, sareng talapunganana cekap pikeun nyungsepkeun Gandamana nyium aspal panas.

Gandamana buru-buru hudang. Muntang kana gigir jeepna, bari sempoyongan siga gaya mabuk, anjeuna nyandak bedil Rambo-na. Teras ditodongkeun ka Arjuna.

GANDAMANA: He-he-he… mampus-pupus sia, Jang!

ARJUNA: Bae! Sia oge pasti modar lamun nyaho saha aing.

GANDAMANA: Naha saha sia?

ARJUNA: Arjuna! Calon minantu Jendral Drupada.

Bedil siap "DOR" eta laun turun. Sanes lantaran grogi disentak-gertak Arjuna, nanging lantaran Jendral Drupada muncul sareng Srikandi.

DRUPADA: Maneh arek migawe nanahaon, Kapiten?

GANDAMANA: Anjeunna atos nyasaak harga diri kaula, Jendral.

DRUPADA: Bener eta omongan teh, Arjuna?

ARJUNA: Bohong, Oom! Ngaco-beo. Malah anjeunna anu miheulaan ngajak gelut. Anjeunna anu nganiaya Dr Kumbayana, Oom.

SRIKANDI (kaget): Naha dugi nekad kitu, Ganda?

GANDAMANA: Demi salira Nona Muda--kaula mikacinta ka salira.

Midangu pangakuan model kitu, Srikandi bengong-bolong. Arjuna imut kageget. Konyol! Sorot socana Gandamana rubuh-runtuh nubruk tungtung sapatu Jendral Drupada.

DRUPADA: Andika kudu tanggung jawab kana sagala resiko ieu perkara, Kapiten! En kula moal bisa nulungan atawa ngalindungan kana kalakuan model kitu. Kaadilan leuwih kawasa tibatan jabatan.

Mobil tahanan mapag Gandamana. Sakedap anjeunna sempat ngalirik kembang kampus Sokalima. Srikandi neuteup dugi mobil eta leungit ditilep tikungan. Teras anjeunna banting-panon ka Arjuna di sagigireunana. Arjuna mapag ngangge imutna anu "cup-mmmh". Tebar mekar kembang-kembang cinta dina dada Srikandi nantang kumbang rubuh-luluh dina rangkulan. Cup-mmmh--CUT! Kamesraan kembang sareng kumbang kampus kapapag lagu Greatest Love of All lantunan si super hitam manis Whitney Houston.




Semarang, 22 Januari 2008
Ki Harsono Siswocarito

Sunday, January 13, 2008

Senapati Wanoja di Kurusetra



Aja nangis aja nangis
Nangisi sing ora ana

MARKAS RANDUGUMBALA, AMARTA.--Pasukan Multinasional Wirata tumpas-kandas di naraka Kurusetra. Matswapati, Presiden Wirata, ambek-nyelek! Tapi teu daya, mantenna jago tua. Demi ngajaga wibawa, mantenna leupas-bablas ka markas. Pandawa nuju ngayakeun rapat-kilat.

DARMAKUSUMA: Para Pangagung Pandawa--urang perlu nyusun strategi sareng ngangkat senapati enggal demi nandingan pasukan Multimodern Kurawa anu dipimpin Jendral Bisma. Kitu manawi, Jendral Kresna?

KRESNA: Leres! Rupinya teu aya anu mampu ngagempur-ancur Jendral Bisma kajabi Kolonel Srikandi. Pangapesan eta senapati teh ayana dina panangan wanoja. Nah, kumaha Jendral Arjuna teu kabotan kitu?

ARJUNA: Henteu! Tapi apa teu salah-angkat? Masih loba perwiratama di Amarta. Naha milih wanoja pikeun jadi senapati?

KRESNA: Memang, Jendral Arjuna--tapi urang perlu cara lain. Amarta kalah margi kaliwat ngandalkeun strategi sareng teknologi tempur. Padahal strategi sareng teknologi tempur Jendral Bisma jauh leuwih tangguh-ampuh tanpa kuciwa pisan. Hiji-hijina cara kangge milarian pangapesan Jendral Bisma nyaeta kedah nalungtik biografina, utamana dina "Carios Dewi Amba". Di dinya ayana tragic aspect manusa Bisma. Sareng wanoja anu leuwih waspaos maos kakuatan makna-batin eta carios.

BIMA: Waaah, teu nalar! Moal bisa sastra dijadikeun tandingan teori-strategi perang!

NAKULA: Kaunaon kitu? Umapi dicandak sacara tepat sareng jitu, inspirasi bisa leuwih hebat-dahsyat daripada teori maupun strategi.

SADEWA: Bisa jadi! Sareng deui ieu nagara teh anti diskriminasi. Divisi Sawojajar saluyu kana dingkatna senapati wanoja.

BIMA: Hade! Divisi Jodipati oge saluyu!

DARMAKUSUMA: Harepan kaula musyawarah ieu kedah mufakat-bulat. Magi upami teu aya kamufakatan, moal bisa kalaksana manunggalna tindakan. Sareng kumaha miturut Kakang Semar?

"Siplah, Pa. Usulkeun kuring jadi senapati."
"Huh, sok gaya maneh mah, Aa!"
"Keur bela-bakti atuh, Dawala."
"Bela-bakti naha pangkat?"
"Jadi hansip oge teu becus!"
"Sok pahlawan!"
"Sssh, ulah ribut, Jang!"
"Sae, Pa!"
SEMAR: Hatur nuhun, abdi percanten kana kabijakan-kabajikan para pangagung. Nya, sumangga teh teuing nun.

"Payah! Teu nyorakeun nurani hamarayat."
"Sst! Loyalitas, Aa!"
(Zzzz!)
"Eh, sora naon eta, Dawala?"
"Gareng kerek--"
"Dasar!"
"Cicing, Jang!"
DARMAKUSUMA: Nuhun, Kakang Semar. Sae, dupina urang parantos mufakat pikeun ngangkat Kolonel Srikandi jadi senapati. Sareng rapat ieu dipungkas.

(Tok! Tok! Tok!)

"Excuse me, Sir. Can you tell me about--"
"No! Scat!"
"Op de rekord, Mistuh!"
"Saha, Reng?"
"Isuis-luar, nyasar!"
"He-he, yo-ah ka garis hareup!"
(Kriiing… klek!)--"Hello, saha?… O, Mas Gatot… Di dieu Sri! Aya wartos penting?… Oke, Brigade Jane d'Ark Madukara sayagi miyang ka Kurusetra!… Muhun, Merdeka!"--(Klek!)
Mabuk, ulah sibuk
Mabuk, ulah sibuk
Mabuk, ulah sibuk

MARKAS BULUPITU, ASTINA.--Kurawa nuju pestaria ngrayakeun kaunggulanana. Nginum-inuman dugi ambruk-mabuk! Cek budak ngora mah: "Teller!" Ningali anak-buahna lagrag-disiplin jiga kitu rupina, Jendral Bisma kuciwa-beurat. Memang, kamenangan bisa ngamabukkeun!

"O ciu kahirupan!"
(Gluk! Gluk!)--"Aahh…."
"Vodka. O dansa Mazurka!"
(Pluf!)--"Nginum, Dur! Salamet--" (Ting!)
"O Subadra, Subadra, ka dieu, Geulis… isuk Arjuna arek dipanggang! A-anjeun r-rek d-dipasihan s-suaka… hooeekh!"
CITRAYUDA: Huh! Mabok-kampungan!

DURSASANA: Piceun we kana got, amih nginum comberan!

DURMAGATI: Eh, zangan--kazihan! Kazih racun aza zekaliguz biar mampuz!

"Oh, Rukma, m-maneh p-paeh? K-kajeun, m-maneh pahlawan anu p-paling--"
"Konyol!"

Jendral Bisma kaluar ti markas. Mantena teu tahan ningali kaayaan wadyabala Kurawa! Naon hartina kamutakhiran strategi sareng teknologi perang upami para tamtama-punggawa lumpuh-sampyuh mati-disiplin? Teu aya gunana!

"Aya naon, Pral?"
"Lapor! Pandawa masihan upeti wanoja!"
"Eleuh! Aziiik!"
"Cihuy, hayu ah ka Kurusetra!"
(Prok! Prok! Prok!)--"Hey Dur, Cit, Karta! Hayu ka front!"
BISMA: Heh wadyabala! Piceun botol-botol setan eta! Pandawa nyerbu!
"S-sayaaagi!"

BISMA: Kapaksa! Bala-mabok ieu kapaksa digiring ka medan perang.

Mabok-tempur!
Babak-belur!

Do not weep
War is kind

"Kaula bade ningali perang, Tante."
"Ulah, Sanjaya! Engkin keuna ku rudal nyasar!"
"Moal ah, Tante Kunti--pan aya kelir Anti Nuklir."
"Ngaco! Abah ambek tuh!"
"Keun wae, hayu-ah, Tante."
"Widura! Widura! Anak maneh nekat minggat ka Kurusetra!"
"Keun wae, Ceu. Saha nyaho wartawan perang?"
KURUSETRA.--Di Pasisian!

"Nongtonna di dieu wae."
"Heu-euh lah!"
Dug-drugdug-dug-dug!
Sora bedug daligdug!

"Hidup Bisma! Hidup Kurawa!"
"Hinup Ngurawa! Ngamari uing mengang naruhan nerong-- hinup Muna Nerong!"
"Reng, teunggeul tuh botoh Kurawa!"
"Dipalinteng wae, Dawala!"
"Yeuh batuna."
(Cpret!)--"Hinup--(Plethak!)--anuh! Menyut hulu uing!"
"He-he-he…!"
"Roko-roko, premen Menthos, tisu Getsby! Tisu, Oom--anti-hamil?"
"Teu ah!"
"Es-es! Es panas!"
"Koran-koran! Berita panas--KURUSERTA MEMBARA. Tempur konyol di Kurusetra, mangga, koran-koran!"
"Teloor, telor manis!"
(Jreng!)--"Punten para wargi, wilujeung tepang sareng idinan ngahibur sadayana!"--(Jreng!)
"Maaas, paring kula nyuwun, eMaaas!"--(Klotrak!)
(Cplek!)--"Sip! Pandawa jago aing! Naon taruhanna?"
"Bebene aing!"
"Jang naon! Kolot-bakekot!"
"Ngece-kere!"
(Tet-treteeet!)
"Hitut, Mang?"
"Terompet belegug!"
"Kehed! Pindah ah!"
"Euleuh ituh barisan awewe--bade perang apa renang?"
"Sst! Tempur di kasur!"
"Hush! Ngawur!"
Dina waktos harita Brigade Jane d'Ark Madukara tiasa ngajebol-ambrol wadyabala Kurawa. Sareng konyolna deui, para tamtama-punggawa Kurawa mayunan eta serangan sami sareng mayunan pamajikan.
"O, come, Darling!"
"Darling-darling ngaje--(Dor!)--hulu sia!"
"Eladalah! Teja-teja sulaksana, tejanira wong anyar katon, ing wingking pundi pinoko, ing ngajeng--"
(Dor!)--"Lila teuing!"
"Seepkeun wae, Neng! Perang make basa-basi kuno!"
SRIKANDI: Bisma, tarima tah wanci-mustari pikeun tamat riwayat!

"Awal, Jendral!"--(Dor!)

BISMA: Aaakkkhhh!

"Hooorrreee! Bisma gugur!"
"Hidup Panglima Wanita!"


Ki Harsono Siswocarito
Semarang, 14 Januari 2008

Thursday, January 3, 2008

Seta Senapati Amarta




Taneuh beureum getih
Langit beureum Agni


KURUSETRA--Kawalagar! Hurung-ngajelegur, siling-bom, siling-tembak, siling-bantai janten tanda kaayaanana perang Baratayuda. Nafas-sakarat sareng keleh-paeh ngarajalela. Naraka Kurusetra teu pisan ngenal kompromi. Seureum-kejem jiga jahanam!

Di garis hareup, Kolonel Wratsangka menang ngagempur mundur pasukan Kurawa. Teras mantena ngibarkan bandera Amarta di tengah medan Kurusetra.

ARDAWALIKA: Teu salah deui, anu ngibarkeun bandera di tengah medan Kurusetra itu pasti si keparat Arjuna. Ayeuna wanci-pinasti pikeun modaran si Arjuna demi dendam. Arek dihujanan bom atom ku aing--modar-ambyar sia keparat!

"Awas! Pesawat siluman!"
"Bom--tiaraaap!"

(GELEGAR!)

"O, my God!"
"Wratsangka gugur!"
ARDAWALIKA: Hah? Wratsangka? Sial-dangkal! Salah ngebom. Cilaka--aing kudu geuwat-minggat amih salamet!

"Tembak-lagrag! Aduh kaburu jauh!"
"Buruan kontek Kapten Utara!"
"Sayagi!"
Wartos tewasna Kolonel Wratsangka di garis hareup bener-bener ngawalagar-kobar kaperwiraan Kapten Utara.

UTARA: Biadab! Kaula mesti males patina Wratsangka.

Hutang maut ditebus maut
Hutang nyawa bayar nyawa

"Hutang kolonel bayar kopral!"
"Hush! Eta can lunas-puspas!"
UTARA: Bangsat Kurawa, tampanan balasan kaula.

"Euleuh, Kapten Utara amuk-amukan!"
"Geuwat dibentar granat!"--(Pluk!)
"Busyet, apes, Dur!"
BISMA: Awas, Utara--ulah nanya dosa! Rasakeun senjata laser ganas-panas ieu.

(ZOZZZ!)
"Utara gugur! Utara mati! Utara modar!"
"Duh, Gusti! Kumaha, Dawala?"
"Lapor ka markas, Reng!"
"Gawat tuh! Buru lumpat!"
MARKAS RANDUGUMBALA, AMARTA.--Gempar! Wartos tumpur-ludesna pasukan mancanegara ti Wirata migawe para pangagung Pandawa haseum-hate. Ternyata pasukan Kurawa anu dikomandanan Panglima Jendral Bisma tuhu tangguh tur ampuh! Para inohong Amarta buru-burua ngangkat panglima tandingan. Pilihanana tumiba ka Jendral Seta, mahapakar strategi tempur pamungkas ti Wirata.

YUDISTIRA: Wilujeng ngemban tugas, Jendral Seta.

SETA: Sayadi ngalaksanakeun!

KRESNA: Marsekal Gatotkaca--kawal jengkarna Bapak Panglima!

GATOTKACA: Sayagi lumampah!

Cepat-kebat pesawat-tempur Krincingwesi mapak mega jumantara. Lajeng Panglima Seta diturunkeun ka medan perang.

FRONT KURUSETRA.--Dongkapna bantuan pasukan Wirata sareng Panglima Seta mikukuh kakuatan tempur Amarta. Sawatawis di pihak Astina teu acan dipasok pasukan enggal. Jendral Seta henteu nyia-nyia eta kasempatan. Atuh gampil pisan pasukan Amarta ngagempur-lebur pasukan Kurawa.

SETA: Hmh, Bisma, aing tandingan sia! Sia kudu nebus dua nyawa panglima Wirata. Sanghareupan yeuh Seta, Panglima Pamungkas ti Wirata!

"Gempur-mundur!"
Geuwat-minggat
Bisma ngabur
Mundur-tempur

BISMA: Edan! Si Seta bener-bener setan!

"Moal mampu urang nangkis si Seta setan eta!"
"Geuwat lumpat amih salamet, Let!"
"Ulah nekad, Citraksi!"
"Dur, mundur!"
SETA: Hua-ha-ha… Bisma mundur-kabur! Mana kadigdayaan sia, Bisma? Ulah sambat kaniaya! Rek minggat ka mana sia, Bisma?

"Euleuh, Bisma ngaluncatan blabar kawat!"
"Sikat granat!"
(BLAAAR!)
"Tumpur-ludes tah Kurawa!"

SETA: Hmh, euweuh urang Kurawa anu wani asup ka Kurusetra. Medan tempur ieu mutlak aya dina kakuasaan kaula.

Suasana herang-tenang
Situasi hening-wening

"Asyik, dewek arek kukumpul rongsokan tank ah."
"Juragan besi-tua nya, Mang?"
"Ist, lain! Dewek mah laskar pamulung."
"Eh, Kang, keur naon si ngurusan barang sesa perang?"
"Ah, lumayan jangeun didaur--(Dor!)--eh!"
"Gawat! Ada panembak gelap!"
"Awas tiarap!"
(Dor!)
SETA: Hmh? Panembak gelap! Ti mana, nya? Aneh--teu katenjo.

(Dor!)
SETA: Hai pengecut! Tembongkeun awak sia lamun rek bener-bener satria. Tandingan Seta.

(Dor!)

SETA: E-eh keparat! Si pengecut eta kudu dipicundang. Kaula arek pura-pura paeh, amih kaluar tina panyalindunganana.

(Dor!)
"Seta gugur! Seta mampus!"
"Seta modar di-dor petrus!"
"Perang isu yeuh?"
"Sst, rahasia!"

"Eh, Pral, hayang nyaho teu? Tapi ulah cacarita. Seta dipetrus Letnan Rukma!"
"Hidup Rukma! Pf, pahlawan Kurawa!"

RUKMA: Ha-ha-ha… yeuh kaula Rukma pahlawanna! Satria pilih tanding! Mana koncarana aran si Seta? Cuih--omong-kosong! Ayo datangkeun sekabeh kakuatan tempur Amarta, pasti kugiles-tandes pake invisible-tank ieu.

SETA: Hua-ha-ha… dasar gede bacot! Rukmaa-Rukma, sia ngira aing teu gableg polo pikeun nyiasatan kalicikan sia eta? Rasakeun senjata buas-ganas ieu!

(Leb-Der!)

"Rukma mampus! Rukma mati-konyol!"
"Hidup Panglima Amarta! Hidup Seta!"
"Seta! Seta! Seta!"
BISMA: Heh, Seta, ulah kaburu bangga heula! Sia pasti buntung-tutung keuna ku ieu senjata laser. Rasakeun, Seta!

(ZOZZZ!)

SETA: Aaakkkhhh!!!

Takdir teu kapungkir
Qadar teu kasinglar

"Seta, o, Seta… Gusti!"
"Seta gugur! Seta gugur!"

BISMA: Ha-ha-ha… Seta, modar akhirna sia. Moal bakal aya anu mampu tanding-jurit jeung kaula!

"Horreee… Seta mampus!"
"Mampus! Mampus! Mampus!"
"Hidup Bisma!"
"Bisma! Bisma! Bisma!"

Hakekat semesta kata
Mibanda aya teu aya





Ki Harsono Siswocarito
Semarang, 4 Januari 2008

Sunday, December 23, 2007

Balada Utopia Dr Sucitra




Dene utamaning nata
Berbudi bawa laksana
Dene utamaning praja
Adilmakmur paramarta

ATASANGIN.—Sareng Dekan FISIP Prof Dr Kumbayana, Dr Sucitra ngadep Rektor Universitas Atasangin Prof Dr Baratwaja.

BARATMAJA: Kaula kaget maos serat panyuwun andika pikeun undur diri salaku akademisi. Naha, Dr Sucitra?

SUCITRA: Kaula bade ganti profesi.

BARATMAJA: Profesi naon?

SUCITRA: Politisi!

KOMBAYANA: Jadi politikus? Nah, hahaha… hebring! Utopia anu kacida luar biasana! Nangng, naha atos dipigalih ku anjeun? Pan anjeun teh teoretisi ilmu sosial politik, sanes praktisi. Bisa naon?

SUCITRA: Justru eta! Kaula bade turun kana politik praktis. Dina jagat akademisi teu aya peluang pikeun jadi politisi. Kaula butuh kabebasan politik, sanes saukur kabebasan mimbar!

BARATMAJA: Naha aya?

SUCITRA: Aya di luar negeri! Kaula bade emigrasi ka nagara anu ngajungjung demokrasi.

BARATMAJA: Atasangin oge nagara demokrasi. Arek ka mana deui andika milari demokrasi?

SUCITRA: Hmh! Demokrasi Atasangin semu-feodal! Kaula bade ka Pancala. Di ditu nuju aya suksesi. Presiden Pancala Jendral Gandabayu nuju matrapkeun suksesi demokratis.

KOMBAYANA: Naon eta teh?

SUCITRA: Saha wae tiasa janten presiden Pancala, upami mibanda power anu sanggem nandingan Jendral Gandamana.

KOMBAYANA: Nah, hahaha… power naon anu jadi andelan anjeun? Power Wagon, Power Metal, Power Slave? Nah, hahaha… naon coba? Teori? Gombal! Teori handal jiga naon oge sakadar aya dina wacana, sareng sadaya wacana pisah tina realitana. Leuwih radikal deui, teu aya hartina sadaya anu aya di luar wacana! Nah, Citra ulah ngimpi! Realistislah! Minterkeun kahirupan bangsa leuwih mulya tibatan utopia. Nah, hahaha.…

SUCITRA: Punten, Prof Yan! Kaula sungkan debat sareng anjeun. Acuan teori urang mah benten. Kaula saluyu sareng Michel Foucault! Wacana lan kawasa teu misah tina realita. Ieu perlu bukti! Prof Dr Baratwaja—kaula permios!

BARATMAJA: Sae, masing wiyatna di jalan!

SUCITRA: Permios, Prof Yan.

KOMBAYANA: Mangga-mangga, pamugi teh sukses! Upami aya hasilna, engkin tapaklacak anjeun diturutan ku kaula. Nah, hahaha… good bye!

SUCITRA: G’bye!

Kebat lumampah Sucitra
Tumuju ka nagara Pancala
Sayembara Pancala
Ngalawan Gandamana

PANCALA.—Presiden Gandabayu ngangkir Menhankam Jendral Gandamana kangge ngarembag suksesi politik.

GANDABAYU: Kumaha, Jendral Gandamana? Masih acan aya anu sanggup nandingan andika?

GANDAMANA: Acan, Pak! Nanging ieu aya jago anyar, Dr Sucitra ti Atasangin, inohong ageung ilmu sosial politik, sareng … bujangan! Huahaha… mangga majeng, Dr Sucitra.

SUCITRA: Hatur Nuhun!

GANDABAYU: Atoh terang kana aturan sayembara ieu? Air-war, perang gegana! Upami sanggem nandingan kahebatan tempur-udara Jendral Gandamana, andika boga hak diangkat jadi presiden Pancala sareng ngistrenan putri kaula Dewi Gandawati.

SUCITRA: Hah?

GANDAMANA: Huahahaha… ulah kaget! Naha arek adutinju kitu? Kuno! Hayu adulaga di angkasa! Salira bisa milih pesawat tempur mana anu salira suka.

SUCITRA: Modar awak kaula! Sae kaula bade nyoba.

GANDAMANA: Mangga!

Tandang gonera
Sang Gandamana
Sadaya warga
Nongton laga

PALAGAN.—Jendral Gandamana ngalengkah gagah ka arah pesawat tempur supermewah. Dr Sucitra bingunglutung! Sayembara ieu kanyana ku mantenna. Emutanna namung kaeusi ku teori politik, teu kenal strategi tempur. Bade mundur, isin! Tibatan mundur, mendingan tempur.

“Hayu, Sucitra!”
“Sayagi!” (Blaas!)

Dua pesawat
Pesat-kebat

“Hidup, Jendral Ganda!” “Hidup! Hidup!” (Prok! Prok! Prok! Suit-suit!) “Wah, nekad!” (Teet!) “Trompetna, Jang—torek yeuh!” (Toeet!) “Kehed!” (Buk!) “Adoow!” (Bruk!)
“Rasakeun tah!”
“Sst! Gandeng!”
“Caaang-kacaaang! Kacang, Om?” “Teu!” “Rokok, tisu, Getsbi!” “Teu!” (Jdak!) “Aduh, anjing! Teu meli, ninju!” “Hahaha…!”
(Duut!) “Hitut deui sia!” (Hfuh!) “Dasar!”
“Cicing! Ubreg wae! Eh, totoan yo?” “Oke, uing ngajagokeun Om Ganda!” (Cplek!) “Siplah! Kuring, Om Goen!” “Lho!”
“Heheheh…!”
(Zoss!) “Luput” (Blar!)
(Plas!) “Keuna!” (Glar!)

Pesawat tempur
Sucitra hancur

“Modar sia?”
“Teuing atuh!”

Gandamana jaya
Jago sayembara
Ganti kang cinarita
Tandana gara-gara

KARANG KABOLOTAN.—Teuis angin sumilir di pereng gunung. Pucuk gunung katutup layung. Tina hiji saung eurih nguumandang tembang. Kidung panghibur kalbu, tembang pangbeberah manah! Panakawan pada sempal kapiguyon.

Wayang mana, wayang mana?
Wayang eta nu pang jagona
Hayang mana, hayang mana?
Hayang eta nu pang gedena

“Ehm, brr… tiris euy! Moro bareng Agan Pandu mah sial wae kuring teh! Mantenna meunang anu ageung terus; ari kuring meunang nu leutik wae.”
“Nya heu-euh atuh, Dawala! Agan mah make bedil, ari silaing make palinteng. Beda!”
“Ahihi… tradisionil!”
“Moal bisa nyaruaan Agan Pandu: alat modern! Alat leuwih hebat tibatan bakat. Najan bakat hebat, tanpa alat pasti lambat. Biasa serba santai, nya narima atuh. Budaya statis arek ngalawan budaya dinamis. Moal bisa?”
“Enya-nya! Bapa ka mana?”
“Sareng Agan Pandu!”
“Ka ditu, yu?”

PANDU: Jigana liburan kaula atos cekap, Kang Semar. Hayu urang ka Astina.

SEMAR: Mangga, Gan!—Hayu, Jang!

“Asiiik!” “Siplah, Pa!”

Pandu ngambah jalan
Leuweung pangalasan
Halang terjang
Perang kembang

ALASAMAR.—Pandu Dewanata ogol begalan pati. Rintang-halang ditarajang. Para danawa nunjangmalang. Salangtunjang!

“Puah, bangsat! H-hareupan k-kaula Gendir Penjalin!”
“O, Cakil—teunggeul, Reng!”
(Pletak!) “Aduh!” (Cpret!) “Rasakeun!” (Bletak!) “Wadow! M-modar a-aing….” (Bluk!) “Hehe… ngan sakitu! Deui yeuh!” (Cpret! Thaak!) “Waaw… palinteng sia keuna hulu aing, Reng! Ngawur sia mah!” “Hehe…!”
“Babo-babo! Pragalba, Rambutgeni, Padasgempal, Jurangrawah, Buta Terong, Galiuk—serbu!" (Jlap! Jlap! Jlap! Jlap!)
(Plas!) “Hakan tah bom!”
(BLAARR!)

Para Buta
Pada fana
Kaget denira ningali
Satria ing geganawiyati

“Eh, tempo, Dawala! Tuh!”
“Hah? Parasit lagrag!”

Panakawan
Lalumpatan

PANDU: Saha andika?

SUCITRA: Kaula Sucitra. Haduh… untung kaula salamet! Eh, ari anjeun saha?

PANDU: Kaula Pandu sareng ieu Ki Semar. Naha andika bisa lagrag di dieu?

SUCITRA: Yeah… kaula kalah sayembara. Sialdangkal! Kaula teu mampuh nandingan kapiawaian air-war Jendral Gandamana ti Pancala. Luarbiasa!

PANDU: O, memang! Komo deui upami mantenna ngangge jet tempur Wungkalbener, moal tiasa nandingan. Eta kakiatan Pancala! Nanging, upami andika kersa, kaula tiasa ngabantu.

SUCITRA: Hah? Nanging—?

SEMAR: Em, hahahah… ulah samar, Pak Citra! Jendral Pandu Dewanata ieu the Presiden Astina. Mantenna ahli polemologi, pakarakbar budaya tempur.

SUCITRA: O, sae atuh!

PANDU: Tandinganana jet tempur Wungkalbener teu aya deui namung jet tempur Narantaka. Ieu logika perwira. Nanging kaperwiraan perlu disarengan ku kapinteran. Tempur sanes mung adubedas, nanging oge aducerdas. Modernitas Pancala ngan tiasa ditandingan ku posmodernitas. Inget Powershift Toffler, sareng War and Anti-War tiasa diacu.

SUCITRA: Wah, kawiryan teu leupas tina kawinasisan. Ngeunah teuing sare kaula dina menaragading politik. Kacipta ku realita, hirup dina utopia. Bener-bener anugerah, kaula tiasa papendak sareng Jendral Pandu Dewanata.

PANDU: Bawa jet Narantaka. Mugi-mugi tiasa sukses! Bral!

SUCITRA: Hatur nuhun!

Kebat Narantaka
Melesat angkasa
Genah ayena Sucitra
Megadigdaya di udara

PANCALA.—Dr Sucitra menang! Sarengsena sayembara mantenna dipasihan anugerah pangkat Jendral, nikah sareng Dewi Gandawati, lan dilantik janten presiden Pancala. Ayeuna mantenna ganti nami Jendral Drupada. Dina pamarentahanana, mantenna saluyu upami Jendral Gandamana diangkat janten Wapres.

Petik kembang sinebaran
Tutup lawang singgotaka


Semarang, 22 Desember 2007 Ki Harsono Siswocarito

Saturday, December 22, 2007

Sang Hyang Segara Rekayasa


Puja-puji kaula kangge mantenNa
Anu nyipta alam dunya saeusina
Hormat kaula kangge ki bujangga
Anu ngamumulyakeun mantenNa


ASTINA.—Para Kurawa nuju badami sareng Jendral Baladewa, Presiden Mandura, ngarembag masalah musibah negara.

DURYUDANA: Dewan sidang anu mulya! Luapan samodra, musim hujan anu luarbiasa, hujanangin, banjirbandang, siga bakal ngalelepkeun jagat, jadi malabencana global. Naha musibah ieu oge tumiba ka nagara Mandura?

BALADEWA: Iyo—sami! Malah loba daerah anu geus kalelep ku luapan samodra.

KARNA: Kitu oge Propinsi Awangga! Nalayan janten korban! Wisata bahari mati! Rusakporak di mana-mana.

DURYUDANA: Naon sabenarna panyebab malabencana ieu? Sareng kumaha cara ngatasina?

SAKUNI: Punten, Pa! Sugan Prof Durna gaduh sumbangsih pamikiran otentik sareng strategi pameulah masalah anu jitu.

DURYUDANA: Leres, Prof Dur—mangga unggah ka mimbar.

DURNA: Nah, hahaha… nuhun! Inohong ageung teu kudu kokoar dina mimbar! Tut wuri handayani! Nah, hahaha… regepkeun dewan sidang anu mulya—teu ukur Astina, Mandura, Awangga anu kena musibah, malah dugi ka Bangladesh. Leuwih miris! Nah, sacara teoritis—aya akibat, aya sebab! Sadaya mala sakadar akibat tina hiji sebab. Samodra ngaluap, hujanangin, banjirbandang, malah gunung es di kadua kutub bumi oge ngaleleh—eta sadaya lantaran padamelan manusa anu teu malire kana karahayuan lingkungan kahirupan. Oknum anu teu boga tanggungjawab!

BALADEWA: Krrk-cuah! Oknum jahanam! Saha, Prof?

DURNA: Miturut panalungtikan, eta sadaya akibat padamelan si Antasena anu nuju migawe eksperimen di dasar samodra.

BALADEWA: Krrk-cuah! Laknat si Antasena!

KARNA: Naon maksadna?

DURNA: Lantaran anjeunna Kasal Amarta, pasti gaduh tujuan politis. Demi kajayaan bangsa Pandawa! Anjeuna hoyong janten pangawasa samodra sareng ngaku gelar Sang Hyang Segara Rekayasa.

BALADEWA: Naon? Sang Hyang? Krrk-cuah! Edan! Sinting si Antasena! Apa gelar eta aya dina kitab, Prof?

DURNA: Ah, teu aya! Sadaya pustaka parantos kabaca. Pustaka Universitas Sokalima dugi Universitas Atasangin parantos ditalungtik ku kaula. Kawit dina kitab kuno model Tantu Panggelaran, Kitab Manik Maya, Kitab Paramayoga, Kitab Kanda, Kitab Sudamala, Kitab Nawaruci, Kitab Gatutkacasraya, Mahabarata, Ramayana, dugi kitab anu sanes—teu aya gelar Sang Hyang Segara Rekayasa. Sang Hyang gadungan! Palsu!

DURYUDANA: Lamun kitu, gagalkeun eksperimen si Antasena, tewak sareng adili!

SAKUNI: Upami Amarta nangtayungan?

DURYUDANA: Serbu!


“Saluyu! Saluyu! Saluyu!” + “Ziplah!” + “B-beres!” + “OK!” + “Hidup Kurawa!” + “Hidup! Hidup! Hidup!”
BALADEWA: Krrk-cuah! Cocog!

DURYUDANA: Mangga, Jendral Baladewa—luluguan pasukan multinasional. Sareng Letjen Karna, mangga luluguan pasukan Parakomando Astina.

BALADEWA: Sayagi!

KARNA: Sayagi!

“Pasukan Parakomando Operasi Samudra—sigra tumindak! Lapor: Dursasana, Dursala, Dursata, Durmuka, Durkarna, Duradara, Durwigata, Durmagati, Kartamarma, Kartipeya, Citragada, Citramarma, Citrakandala, Citrayuda, Citraksa, Citraksi, Adityaketu, Bimabahu, Dirgabahu, Dirgalacana, Dirgarama, Dredarata, Drepasastra, Drestahasta, Drepayuda Drepawarman,—siap bergerak!”
“Laksanakeun!”
“Sayagi!”
Pertempuran samodra
Siapsergap Antasena

DASAR SAMUDRA.—Zona teritorial Amarta.

(BLAARR!)
“Krrk-cuah! Ranjo laknat!”
“Awas kapal slam!”
(BLAARR!)

ANTASENA: Hmh, Kurawa—ulah ngimpi bisa ngadobrak-rusak hankam Amarta. Submarine Antaboga karyarekacipta Prof Dr Antaboga handal pisan. Kaula Sang Hyang Segara Rekayasa nuju migaweeksperimentasi di jero Sea-Lab Oceanoculture demi masa depan bangsa. Saha wae ulah asup ka jero Sea-Lab ieu.

Gara-gara
Bumi beuncah
Laut beungkah

TUMARITIS.—Dina dukamala dunya, Panakawan nuju bobodoran.

“Excuse me, I’m Petruk Swayze. Dear Readres—how are you today? Fine? OK, so am I. Hehehe… caritana the keur ngijih yeuh: baseuh, bocor, becek! Ehm… Yun, Ren, Sis—nuju naon? Ngeceng wungkul! Iraha mejeng deui di Matahari? Gantian! Ngampus kek, hehehe… kumaha tuh Wayang Kampus ? Hura-hura wungkul! Ngomongna mah: aktivis! Ngilmiyah kek, hehehe… teu nyeni ah!”
“Omong jeung saha, Dawala?”
“To my fans, of course!”
“Huh, sok ngetop! Sok ngepop!”
“Hehehe… puguh atuh! Eh, si Gareng mana? Bang, si Gareng Mbeling atos digarap acan? Cepet atuh kaburu dianggap! Pan arek show—ulah ngan si Cepot wae anu in action. Bosen!”
“Sentimen sia, Dawala!”
“Kudu! Nah, tuh si Gareng! Ka dieu, Reng! Where’re ye from?”
“Show-biz!” + “Show off!”
“Zow, ngarti? Teu siga sia: ngeceng wungkul. Teu payu-payu!”
“Sangeunahna wae sia! Di ditu aing teh observasi: nalungtik kalakuan budaya konsumerisme demi antisipasi bisnis masadepan. Pan asik!”
“O dasar Cepot Urban!”
“Minggeus! Pak Jun datang!”
ARJUNA: Kang Semar—Laksamana Antasena mesti dipilari. Lami anjeuna teu lapor ka Amarta.
SEMAR: Mangga, Gan.

Arjuna lan Panakawan
Nyusup ka jero leuweung

“E-e-babo-babo… Gog—aya p-panjalajah r-rimba Pringga-dingatala. S-saha, Gog?
“Sst! Jendral Arjuna!”
“E-e-babo-babo… s-serbu!”—(Clap!)—“C-ciaat!”—(Dez! Zplak! Deb! Bugh!)—“Hugk-khoeekh uhuooo… m-modar a-aing, Gog!”—(Bruk!)
“Cakil paeh, Lung!”
“Keun wae, Gog!”
“Grr-babo-babo, keparat! Hareupan kaula Dityakala Badaisegara! Heh, kanca-kanca: Pragalba, Rambut Geni, Padas Gempal, Jurangrawah, Buta Ijo, Buta Terong, Buta Endog—hayu urang koroyok tuh si perwira keparat!”
“C’mon!” + “OK!” + “Move!”
“Satu, dua, tilu! Ciat! Ciat! Ciiaatt!”—(Blaarr!)—“Aduh! Ahk! Khk! Klk!”—(Blug! Blug! Blug!)
“Zuilah! Mampuz zadaya!” + “Benel! Hayu lumpat, Mas!”
(Jleg!)—“Eureun!”
“Zaha zia? O yez! Kenalan—aing Mr George! Yez, Mr Joz!”
“Busyet! Ginding teuing geuning ieu Buta—make nami beken sagala! Silaing kalah, Reng.”
“Em… sia saha, Pelo?”
“Mistel Gabliel! Ayo mantog ah! Ulah ngulusan jalma teu benel!”—(Bugh! Bugh!)—“Adow! Main pelmak deui! Blantem-blantem, tapi spoltif! Ngawul sia mah!”
(Dor-dor!)—“Beres, Gong!”
Buta-buta mala
Pada sirnafana
Gentur tutur
Bangun catur

SEA-LAB OCEANOCULTURE.—Laksamana Antasena anu ajejuluk Sang Hyang Segara Rekayasa gawe geter jagat lantaran panemuan Sistem Hankam Dasar Samodra, sareng Oceanomigration demi ngatasi masalah padatna penduduk masadepan ku ngarekacipta Gedong Pencakar Laut. Eksperimentasi fantastik samodel eta nyebabkeun pro sareng kontra di sakabeh jujuru jagat. Lain gaib-ajaib upami Girinata, Presiden Sorgaloka, turun ka marcapada.

GIRINATA: O Jagat Dewa Batara! Antasena—eureunan eksperimen eta! Ulah miheulaan pangersa! Jeung leupaskeun eta gelar Sang Hyang anu dipake ku andika.

ANTASENA: Punten, teu bisa! Eksperimen sanes saukur sok cendekia. Gelar sanes keur gagah-gagahan! Ieu demi kahirupan.

GIRINATA: Babo-khhk-cuah! Kurang ajar! Apa andika teu melang ku pasukan multisemesta ti Jagat Triloka?

ANTASENA: Punten, Gusti! Teu pisan!

GIRINATA: Jahanam! Tewak!

“Sayagi! Indra, Bayu, Brahma, Wisnu, Surya, Sambu, Kama-jaya, Yamadipati, Temboro, Trembuku—tewak si Antasena!”
“Sayagi! Sayagi! Sayagi! Sayagi!”
(BLAARR!)
“O Jagat Dewa Batara!” + “Mundur! Bayu Mundur!”
“Bergenzong-pada-ndoyong, si Antasena teu bisa ditaklukkeun! Bener-bener gagah megadigdaya mantena! Cilaka! Ieu urusan Ki Semar, Adi Guru!”
“Tuh Ki Semar dongkap!”
SEMAR: Aya naon, Nun? Bakutempur sareng Pa Antasena rupina. Punten, Maha Sang Hyang! Demi pranata alam—Sang Hyang Segara Rekayasa saleresna mah kahirupan ku pangawasana Sang Hyang Wenang. Nah, Pa Antasena—tugas parantos salse! Wenang nyipta, Wenang ngarekayasa, Wenang malire. Sugan teh kitu, Maha Sang Hyang?

“Soal LBH—bapa pakarna!”
“LBH teh naon, Dawala?”
“LBH: Lakon Bangsa Hyang.”
SANG HYANG WENANG: Ki Semar bener! Manggayuh karahar-janing praja, memayu-hayuning bawana.

Petik bunga guna
Intisari merdeka



Semarang, 22 Desember 2007 Ki Harsono Siswocarito

Wednesday, December 19, 2007

Sang Hyang Mayadewa





Sri tinon ing pasewakan
Busana manekawarna kebak
Puspiteng udiyana miyang
Hanjrah sarwa rukma …

ASTINA.—Para pamimpin Kurawa nuju ngagelar sidang umum, kangge ngarembag babagan krisis Kurusetra.

DURYUDANA: Dewan sidang anu mulya! Krisis Kurusetra parantos janten krisis dunya anu kedah dirojong sacara global seteuacanna janten Perang Dunya Baratayuda. Kangge kajayaan Kurawa, sidang ieu dibuka. Wilujeng sumping kangge Jendral Baladewa.

BALADEWA: Iyo, nuhun! Huahahaha… punten, kaula telat dongkap. Maklum—sibuk! Loba urusan di jero nagara. Pikeun ngarataan pangwangunan! Huahahaha….

SAKUNI: Hehe… sami! Malah Astina kiwari nuju ngarojong kadamean dunya. Nyegah PD III Baratayuda! Kitu nya, Prof?

DURNA: Leres! Nah, justru eta Kurawa perlu nerapkeun strategi politik mancanagara anu jitu! Menang tanpa perang! Nah, hahaha….

DURYUDANA: Tepat, Prof Dur! Salaku mahaguru pinuh-ilmu canggih-teori loba-pustaka tangtos andika sanggem masihan strategi jitu!

DURNA: Nah, hahaha… tangtu, tangtu! Durna sanes saukur profesor tampang, sanes profesor pangkat, nanging mahapakar sarwa pinter, mahaahli multicanggih!

BALADEWA: Krrk-cuah! Ulah balaga! Buktikeun, Prof!

DURNA: Sae! Saluyu sareng panalungtikan, dasar kakiatan hankam Amarta teh ayana dina kamanunggalan antara Pandawa sareng Panakawan. Nyaeta kamanunggalan antara aparat sareng rakyat! Nah, demi ngabubarambyarkeun eta kakiatan—culik Semar! Sandra! Upami perlu, podaran!

KARNA: Ke heula! Eta teh ngalanggar hak-hak azasi manusa. Kaula teu saluyu!

SAKUNI: Tenang, Bapa Gubernur Awangga! Kabijakan eta aya di Presiden Duryudana, decision-maker.

DURYUDANA: Hmh, saluyu! Kumaha, Jendral Baladewa?

BALADEWA: OK!

DURYUDANA: Sae—Brigjen Dursasana, siapkeun Operasi Panakawan. Sandra Semar!

DURSASANA: Ait! Sayagi! Huaha… e-e-e, permios!

“Haturan ka sadayana! Ieu daftar perwira pinilih kangge Operasi Panakawan: Dursala, Dursata, Durmagati, Durmuka, Durkarma, Durwigata, Duradara, Kartamarma, Kartipeya, Citrayuda, Citra-marma, Citrakandala, Citraksa, Citraksi, Citragada, Drepayuda, Drepawarman, Drepasastra, Dredarata, Ugrasewa, Drestahasta, Adityaketu, Bimabahu, Dirgarama, Dirgabahu, Dirgalacana…!”

“Sayagi! Sayagi! Sayagi! Sayagi!”

Lampah kebat
Siap ngembat

Waspada Gatotkaca
Perwiratama gegana

TAPAL BATAS, AMARTA.—Pesawat tempur Krincingwesi mesat kebat mapak mega jumantara!

“Hmmm… laknat Kurawa! Hareupan heula Angkatan Udara Amarta!"—(Plas! Plas! Plas!)
“Awas bom! Tiarap!”
(Blar! Blar! Blar!)
“Krrk-cuah! Kapal laknat keparat! Kumawani ngajegal pasukan Astina—rasakeun tah!”—(Dreder-der-der…!!!)
“Break, Divisi Jangkarbumi, di dieu Marsekal Gatotkaca butuh bantuan Angkatan Darat Amarta, over!”
“Well, Kolonel Antareja sayagi ngabantu—”
“Kontek Laksamana Antasena!”
“Sayagi!”
(Blar! Blar! Blar!)

BALADEWA: Krrk-cuah! Gawat!

KARNA: Dur, Dir, Cit, Karta… mundur! Mundur!

BALADEWA: Krrk-cuah! Kumaha, Prof?

DURNA: Beurat! Tinimbang ancurlebur, leuwih sae mundur. Ganti taktik diplomatik! Kaula bade nepangan Gubernur Arjuna di Madukara.”

DURSASANA: Sae! Ati-ati, Prof!”

DURNA: Sae, permios!”

Cepatkebat Prof Durna
Tumuju ka Madukara

MADUKARA.—Jendral Arjuna nyambut dongkapna Prof Durna.

ARJUNA: Wilujeng sumping, Prof.

DURNA: Nuhun! Salaku duta Astina ama diutus ku Presiden Duryudana pikeun ngarunding masalah krisis Kurusetra. Kangge nyegah perang Baratayuda, demi kadamean dunya, Astina minta Amarta masrahkeun Semar.

ARJUNA: Kangge naon, Prof?

DURNA: Pikeun dijadikeun sesepuh Astina! Nah, lamun teu ka kabeuratan, geura anteurkeun Semar ka nagara anu baheula, eh… ka Astina.

ARJUNA: Sae! Petuduh rama guru kaula laksanakeun.

DURNA: Nah, hahaha… mangga!

Bumi goncang
Laut goncang

GARA-GARA—Taktiklicik konflik politik karsundut genipati. Tumaritis keuna wabah sarakah babangus kurawus.

Suwe ora jamu, Mas
Jamune godong telo
Suwe ra ketemu Mas
Lho kok malah bodo


“Hobat, Reng—kuno! Teu maju-maju! Seni kudu boga ciri anu mandiri. Kudu khas, lain klise!”
“Penting duit—Anjing!”
“Hobat! Keuna wabah dokuisme, idealisme seni luntur!”
“Kajeun—Bangsat!”
“Minggeus! Ribut wae! Era tuh ku panongton.”
“Sendika dawuh, Yayi Prabu—”
“Minggeus—Anjing! Ulah dadalangan edan kitu!”
“Hihi… keun wae, omongan wayang ngeunaheun euy. Lamun aing dalang!"
“Naon?”
“Arek ganti aran jadi Cepot De Vito—hihihi….”
“Busyet! Sugan the naon?”
“Eh, tempo tuh aya Agan Arjuna!”

ARJUNA: Sampurasun!

SEMAR: Rampes, Jendral Arjuna, mangga ka lebet.

ARJUNA: Nihun. Kang Semar, kaula menta kasayagianana jadi duta kadamean Amarta di Astina. Ayeuna pisan andika kudu mangkat sareng Prof Durna.

DURNA: Leres, Ki Semar!

SEMAR: Sae, mangga—Jang, jaga desa!”


“Beres, Pa!”

Kocap kacarita Durna
Mawa Semar ka Astina

ASTINA.—Dina panjara jero tanah Semar dibui. Sanes janten duta mantenna, nanging katalangsara. Mantenna teu kawasa teu daya teu upaya.


“Aduh, Gusti! naon noda, dosa, cela, atawa mala anu dipidamel ku sim kuring, dugi ngalampahan nasib anu medel kieu?”

Duka daku dikau daki
Dikau duka daku daki


“Hey, Kurawa! Semar leungit ti bui ilang tina panjara!”
“Krrk-cuah! Bangsat! Saha sia?”
“Ulah kaget, Kurawa! Kaula Sang Hyang Mayadewa anu geus ngabebaskeun Ki Semar Badranaya.”
“Dur, Cit, Karta—tewak!”
“Sayagi!
Sayagi! Sayagi!”
(Clap!)—“Ciaat!”—(Jder!)—“Ait! Pfuh!”—(Splak! Bugh!)
“Aduh!”
“Krrk-cuah! Keparat! Hiaatt!”— (Zplak! Dez! Bugh!) —“Heughk!
Hoeekh ooo…!”
“Tenjo tuh, Dur! Jendral Baladewa ditonjok dugi olab muntaber!”
“Krrk-cuah! Lumpat, Cit!”
“Oke deh!”

Kurawa lalumpatan
Kabur paburantakan

Sang Hyang Mayadewa
Kebat tumuju ka Amarta

AMARTA.—Jendral Arjuna menta suaka.

YUDISTIRA: Aya naon, Jendral Arjuna?

ARJUNA: Cilaka! Kaula diudag mahajaksa anu ngaku Sang Hyang Mayadewa.

BIMA: Hmh, naha?

ARJUNA: Kaula parantos ngirim Kakang Semar ka Astina salaku duta kadamean, nanging mantenna murca.

KRESNA: O, pantes!


“Heh, Arjuna! Ulah sambat kaniaya! Najan lumpat ka luar tata jagat pramudita, anjeun moal bisa bebas leupas tina tuntutan Mahajaksa Sang Hyang Mayadewa!”

ARJUNA: Belaan kaula.

KRESNA: Keun akang anu mayunan!


“Babo krrk-cuah! Budak hideung, arek naon anjeun?”

KRESNA: Punten, Mahajaksa—memang Arjuna aya di pihak kadakwa, upami aya bukti kasalahanana. Nanging Amarta teh nagara hukum anu ngajungjung azas praduga tanpa salah. Nah, mangga urang badamikeun di pangadilan.”


“Ulah ngadalih! Arjuna kalibat dina panipuan tanaga kerja, nyalahgunakeun jabatan, ngomplot jeung Kurawa pikeun nyilakakeun Ki Semar Badranaya.”

KRESNA: Sae, kasaksian andika tiasa dijelentrehkeun di pangadilan. Andika tiasa nungtut Jendral Arjuna! Apa andika warga Amarta?”

“Enya! Ieu KTP kaula!”

KRESNA: Eladalah! Kakang Semar?


SEMAR: Leres, Nun! Sang Hyang Mayadewa sakadar nama samaran!”

KRESNA: O!

SEMAR: Uhahahahah… atoslah, Agan Kresna. Kahilafan Jendral Arjuna dihapunten ku sim kuring! Sim kuring bade teras wangsul ka desa Tumaritis. Permios!”

KRESNA: Mangga, Kakang Semar!”






Semarang 20 Desember Ki Harsono Siswocarito